Tháo dỡ công trình thực sự là một việc khó khăn và đòi hỏi phải tuân theo nhiều quy định về xây dựng, an toàn lao động, bảo vệ môi trường,… Bởi việc phá dỡ có thể gây ra nhiều nguy cơ cho người thi công, người dân sống xung quanh và cả môi trường. Bài viết này sẽ giới thiệu đến bạn các biện pháp tháo dỡ công trình an toàn, mới nhất cũng như các bước thực hiện đúng quy cách, kỹ thuật để đảm bảo hạn chế tối đa rủi ro và sai sót.
Biện pháp tháo dỡ công trình là gì?
Biện pháp tháo dỡ công trình là tập hợp các phương án, kỹ thuật và quy trình được áp dụng để phá bỏ một công trình xây dựng, đưa khu vực đó về trạng thái ban đầu hoặc chuẩn bị cho việc xây dựng mới. Việc tháo dỡ đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tuân thủ các quy định an toàn và bảo vệ môi trường.
Thực trạng tháo dỡ công trình hiện nay tại Việt Nam
Theo xu hướng đô thị hóa, hiện đại hóa, các công trình mới mọc lên ngày càng nhiều. Song song với đó, nhiều nhà ở, tòa nhà, kho xưởng xuống cấp, thậm chí có nơi còn bỏ hoang không sử dụng. Để đảm bảo an toàn phòng ngừa trường hợp các công trình đã quá cũ bị sập xuống gây nguy hiểm cho dân cư xung quanh và tài sản của họ, nhiều biện pháp cưỡng chế tháo dỡ được áp dụng. Hoặc người dân và doanh nghiệp chủ động tháo dỡ các công trình cũ để xây dựng các dự án mới cùng khu vực. Vì thế mà nhu cầu cần tháo dỡ công trình tại Việt Nam cũng gia tăng.
Tuy nhiên, các công tác tháo dỡ công trình xây dựng chưa được coi trọng đúng mức. Một phần vì không đủ kinh phí để thực hiện, phần khác vì đa số các đơn vị thi công tháo dỡ công trình hiện nay còn nhỏ lẻ, trang thiết bị còn đơn giản. Các biện pháp tháo dỡ công trình vẫn chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và sức người cùng với một vài công cụ thô sơ là chính. Trong khi phương pháp tháo dỡ tối ưu hiện nay là cần sử dụng cả nhân công và các máy móc chuyên dụng, thiết bị cơ giới hiện đại. Điều này dẫn đến hiệu quả và chất lượng thi công không cao. Độ an toàn cho đội ngũ thực hiện hay người dân quanh khu vực tương đối thấp.
Các trường hợp cần dùng biện pháp tháo dỡ công trình
Có nhiều trường hợp cần tháo dỡ công trình như:
- Công trình xuống cấp, có nguy cơ sụp đổ gây mất an toàn.
- Công trình xây sai quy hoạch hoặc không có giấy phép xây dựng.
- Công trình nằm trong khu vực cấm xây dựng.
- Dự án lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình nhà nước, đất công, đất thuộc sở hữu hợp pháp của tổ chức hay cá nhân.
- Xây dựng tại nơi đã được cảnh báo về nguy cơ lở đất, lũ quét,… trừ trường hợp công trình dùng để khắc phục các hiện tượng này.
- Tháo dỡ công trình để xây mới lại.
Một tình huống khác cũng cần tháo dỡ công trình chính là thi công hoàn trả mặt bằng để đưa về nguyên trạng trước khi thuê để trả lại cho chủ sở hữu, sau khi hết hạn hợp đồng hoặc di dời đến nơi khác. Lúc này bên thuê sẽ tiến hành các giải pháp hoàn thiện trả mặt bằng có bao gồm biện pháp tháo dỡ công trình cũ, sửa chữa, thay mới,…
Các loại công trình được thi công tháo dỡ
Có nhiều loại công trình khác nhau như: Nhà ở, cửa hàng, showroom, kho xưởng, tòa nhà văn phòng, chung cư,… Tùy theo độ phức tạp về cấu trúc, quy mô và kết cấu mà sẽ cần máy móc thi công hay số lượng nhân sự khác nhau. Kéo theo đó là giá dịch vụ cũng chênh lệch. Dưới đây là các loại công trình phổ biến được thực hiện tháo dỡ:
Tháo dỡ công trình nhà cấp 4
Với loại hình nhà cấp 4 cấu trúc đơn giản, không kiên cố thì chỉ cần sử dụng biện pháp tháo dỡ công trình thủ công. Cần ít nhân công kết hợp với một số công cụ đơn giản như búa, máy khoan, đục, xà beng,… Chi phí dành cho công trình này cũng rẻ hơn những dự án khác nhưng tốn sức và thời gian thực hiện sẽ lâu hơn.
Tháo dỡ công trình nhà biệt thự
Nhà biệt thự thông thường sẽ lớn hơn và cấu trúc kiên cố, phức tạp hơn nhà cấp 4 thông thường. Vì vậy mà sẽ cần nhiều người và tăng thêm máy móc hỗ trợ chuyên dụng hơn như: Đầu búa thủy lực, hàm cắt bê tông,…
Tháo dỡ công trình nhà nhiều tầng lầu, chung cư, tòa nhà văn phòng
Đây là loại công trình phức tạp và đòi hỏi nhiều kỹ thuật cũng như nguyên tắc về an toàn rất cao khi thực hiện tháo dỡ. Chẳng hạn như: Cần tháo dỡ theo đúng trình tự từ nhỏ đến lớn, từ trên cao xuống thấp để không gây nguy hiểm cho đội ngũ thi công hay dân cư khu vực xung quanh cùng với tài sản của họ. Sử dụng các trang thiết bị, máy móc chuyên dụng, hiện đại để rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí, công sức nhân công: Xe cẩu trục, máy xúc, máy ủi, ngàm phá kết cấu bê tông, gỗ,…
Tháo dỡ công trình nhà xưởng, kho bãi
Nhà xưởng cũng có nhiều quy mô và cấu trúc khác nhau. Có những công trình chỉ có một tầng với các vách hay mái dựng bằng tôn cùng các khung sườn bằng sắt thép. Hoặc có nhà máy lại nhiều lầu, có kết cấu bê tông cốt thép chắc chắn. Mỗi mô hình nhà xưởng này cũng sẽ có sự khác biệt về việc sử dụng công cụ hay phương tiện hỗ trợ. Có loại chỉ cần nhân công và một số máy móc cơ bản để tháo dỡ ra, nhưng với loại nhà xưởng phức tạp cần dùng tới móc cẩu, máy xúc, máy ủi, máy đục hay phá bê tông, khoan và nhổ cọc bê tông,…
Vì sao cần có biện pháp tháo dỡ công trình đúng kỹ thuật và an toàn?
Tháo dỡ công trình không phải là việc cứ đập phá cho sập xuống là được. Bởi việc phá dỡ này có thể thực hiện trên một phần hoặc toàn bộ công trình. Hơn thế nữa, nếu không tháo dỡ đúng quy cách và kỹ thuật có thể sẽ gây ra nhiều nguy cơ, ảnh hưởng đến tính mạng con người, động vật, tác động tiêu cực đến các công trình hay môi trường xung quanh. Cụ thể hơn như sau:
- Đảm bảo vấn đề an toàn: Việc tháo dỡ một cấu trúc đã được xây dựng kiên cố trước đó tiềm ẩn nhiều rủi ro như đổ sập, vật liệu hoặc công cụ rơi xuống, gây thương tích cho người thi công hoặc người khác quanh đó. Vì vậy cần có biện pháp tháo dỡ công trình đúng trình tự, thao tác và dùng đúng phương tiện phù hợp để không gây ra tai nạn không đáng có.
- Bảo vệ môi trường: Trong quá trình tháo dỡ, có thể sẽ sản sinh ra một lượng lớn phế liệu. Ngoài ra, việc sử dụng công cụ, máy móc để phá dỡ có thể sẽ tạo ra các chất có hại cho môi trường. Vậy nên các biện pháp tháo dỡ công trình hợp lý sẽ góp phần hạn chế làm ô nhiễm không khí. Đồng thời phân loại rác thải, tái chế phế liệu để làm giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
- An toàn lao động: Biện pháp tháo dỡ công trình chuyên nghiệp sẽ dùng các trang thiết bị, phương tiện bảo hộ lao động cho nhân công, hạn chế gây ra nguy hiểm cho đội ngũ.
- Tiết kiệm chi phí: Lựa chọn biện pháp tháo dỡ phù hợp sẽ giúp tiết kiệm chi phí, thời gian, nhân lực và vật lực.
- Chuẩn bị sẵn sàng cho công trình mới: Việc tháo dỡ các hạng mục một cách kỹ lưỡng, đúng kỹ thuật sẽ trả lại một mặt bằng sạch sẽ, đảm bảo chất lượng cho việc xây dựng tiếp theo.
Các biện pháp tháo dỡ công trình thường gặp
Thông thường sẽ có các biện pháp tháo dỡ công trình như sau:
- Tháo dỡ thủ công: Sử dụng sức người cùng các công cụ như: Búa, đục, cưa để phá bỏ từng phần của công trình. Kết hợp với một số máy móc cỡ nhỏ. Phương pháp này phù hợp với các công trình nhỏ, đơn giản, không có nhiều tầng lầu hoặc ở trong khu vực nhỏ hẹp. Nơi mà máy móc và xe cơ giới khó vào tới nơi được.
- Tháo dỡ bằng phương tiện chuyên dụng: Sử dụng các loại máy móc chuyên dụng như: Máy xúc, máy cắt bê tông, máy phá dỡ để tăng năng suất và hiệu quả làm việc. Cần biết vận hành máy móc đúng cách và có phương pháp bảo hộ lao động phù hợp để đảm bảo an toàn tối đa.
- Tháo dỡ bằng cách gây nổ: Sử dụng thuốc nổ để phá bỏ các công trình lớn, cứng cáp. Phương pháp này đòi hỏi kỹ thuật cao và phải được cấp phép vì sức công phá lớn, nguy hiểm cho người thực hiện và khu vực xung quanh.
Mỗi phương pháp trên sẽ có những ưu, nhược điểm riêng. Vì vậy sẽ linh hoạt ứng dụng tùy theo tính chất công trình, địa thế của khu vực đó, cũng như cấu trúc tòa nhà, phương tiện hỗ trợ và quy định của địa phương,… Tuy nhiên thông thường phương pháp phổ biến và dễ ứng dụng nhất chính là kết hợp giữa biện pháp tháo dỡ công trình thủ công và bằng máy móc.
Các bước thực hiện biện pháp tháo dỡ công trình an toàn
Lập kế hoạch, thẩm tra phương án và chuẩn bị trước khi tháo dỡ công trình
Bước đầu tiên và rất quan trọng để giúp cả quá trình tháo dỡ công trình diễn ra thuận lợi và suôn sẻ, không phát sinh nhiều vấn đề phải đi xử lý lại từ đầu. Trước khi tiến hành tháo dỡ, cần vạch ra phương án, kế hoạch cho cả quá trình này. Chuẩn bị đầy đủ thủ tục, giấy phép, kiểm tra hiện trạng khu vực xung quanh. Đồng thời lắp đặt giàn giáo, chăng bạt và lưới chuyên dụng để đất đá, sắt thép,… không văng ra xung quanh. Bên cạnh đó còn cần phải: Ngắt toàn bộ hệ thống điện nước tại khu vực thi công tháo dỡ, tập kết máy móc thiết bị, trang bị bảo hộ lao động cho công nhân thi công.
Tiến hành thi công tháo dỡ công trình
Đây là bước chính yếu để thực hiện các thao tác phá dỡ công trình. Các bước cần thi công cẩn thận, đúng quy cách và theo sự điều phối của người có trách nhiệm cũng như cần được giám sát kỹ lưỡng:
- Phá dỡ từ tầng trên xuống. Tiến hành dùng máy hoặc nhân công bắn phá bỏ từng phần sàn, trụ, đà của từng tầng lầu.
- Tạo lỗ thông sàn thẳng đứng cho toàn bộ các lầu nhằm mục đích chuyển xà bần xuống mặt đất.
- Chuyển xà bần ra khỏi công trình để tạo mặt bằng thuận lợi cho thi công phá dỡ nhà.
- Khoan nhổ cọc bê tông cốt thép và khoan rút lõi bê tông. Đây là bước quan trọng và phức tạp cần có đội ngũ chuyên môn kỹ thuật cao và máy móc chuyên dụng hỗ trợ.
Kiểm tra, nghiệm thu đánh giá
Sau khi đã thi công tháo dỡ xong, cần có bước thẩm định, đánh giá và nghiệm thu lại công trình xem có gì sai sót cần chỉnh sửa không. Kiểm tra toàn bộ khu vực xung quanh công trình xem có bị ảnh hưởng gì do việc tháo dỡ không. Nếu không còn vấn đề thì bàn giao cho bên thuê dịch vụ.
Thanh toán và bàn giao mặt bằng
Bên thuê dịch vụ/chủ đầu tư tiến hành:
- Làm thủ tục thanh toán chi phí công trình cho bên thi công.
- Bàn giao mặt bằng dưới xác nhận của chủ đầu tư/chủ sở hữu.
Một số lưu ý khi thực hiện các biện pháp tháo dỡ công trình
Ngoài các thông tin ở trên, thêm một số lưu ý để quá trình thực hiện các biện pháp tháo dỡ công trình diễn ra suôn sẻ:
- Biện pháp tháo dỡ công trình phải được lập và thẩm tra bởi người có chuyên môn.
- Trước khi tháo dỡ công trình bắt buộc phải tiến hành khảo sát, đánh giá đúng tình trạng của móng, nền nhà, cột, tường, dầm, trần và các kết cấu khác của công trình.
- Chuẩn bị đầy đủ máy móc và dụng cụ thi công chất lượng, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và được kiểm tra kĩ trước khi vận hành. Điều này nhằm đảm bảo an toàn cho người vận hành, công nhân cũng như người và tài sản xung quanh.
- Những người không có trách nhiệm, chưa được học tập quy trình kỹ thuật vận hành, chưa được giao nhiệm vụ thi công thì không được tùy tiện vận hành sửa chữa máy móc thiết bị thi công tháo dỡ.
- Phải tháo toàn bộ hệ thống điện, nước và các hệ thống kỹ thuật của công trình tòa nhà trước khi tháo dỡ công trình. Trừ đường dây điện để phục vụ thi công đã được kiểm tra cẩn thận trước đó.
- Thực hiện việc phá bỏ công trình tòa nhà theo đúng quy trình, trình tự tháo dỡ được thực hiện từ trên cao xuống, theo nguyên tắc hạ dần độ cao.
- Không nên đốt các phế thải tại công trường mà nên chuyển đi định kỳ để giữ cho khu vực phá dỡ thông thoáng, không cản trở đội thi công.
- Khu vực tháo dỡ phải có rào ngăn, bạt, lưới chăng lên che chắn. Đồng thời có biển cấm người và xe cộ qua lại. Ban đêm cần có đèn đỏ nhấp nháy báo hiệu. Khi cần thiết phải có người cảnh giới giám sát an toàn công việc tháo dỡ.
- Cấm giật đổ tường lên sàn, cấm phá ống khói, tường gạch bằng cách đục ở chân tường.
- Khi cắt các bộ phận của công trình ra từng phần nhỏ phải có biện pháp đề phòng những bộ phận còn lại bị sập bất ngờ. Đồng thời phải có biện pháp phòng tránh các phần kết cấu bị cắt ra văng trúng người.
Như vậy bài viết vừa chia sẻ tương đối đầy đủ các biện pháp tháo dỡ công trình, các bước thực hiện, quy tắc an toàn, cũng như những lưu ý khi áp dụng. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần tư vấn gì, vui lòng liên hệ LephongMoving để được sự hỗ trợ kịp thời nhất. Ngoài ra, nếu bạn có nhu cầu về tháo dỡ công trình để hoàn trả mặt bằng sau khi thuê mướn, LephongMoving với uy tín và kinh nghiệm hơn 10 năm qua rất sẵn sàng để đồng hành cùng bạn!
